Verlangen naar Aad

Uitgerekend in het seizoen dat oud-aanvoerder Aad Mansveld († 5 december 1991) overleed, degradeerde ADO Den Haag naar de eerste divisie. De rouwperiode duurde bijna 12 jaar. Nu de club terugkeert in de eredivisie hopen ze in de Residentie dat de tijden van Aadsje in het Zuiderpark zullen herleven. ,,Hij was het symbool van Haagse bluf.''

Jeffrey van As, de huidige laatste man van ADO Den Haag, heeft zijn legendarische voorganger Aad Mansveld nooit zien spelen. ,,Maar als ze een tribune naar je vernoemen en je foto''s hangen hier overal, dan moet je een hele grote zijn geweest.''

Aad Mansveld is alweer bijna 12 jaar dood. Maar in het Zuiderpark leeft hij nog. Op de muur bij de hoofdingang van het stadion is hij groot getekend en voor de tribune aan de noordzijde die zijn naam draagt, staat een borstbeeld van de stoere verdediger. ,,Hij kijkt recht over de middenlijn'''', zegt Ruud Mansveld, de zoon van Aad. ,,Voor mij is hij er nog altijd bij. Vorig seizoen tegen Excelsior had er iemand een vlag over het beeld gehangen. Ik zat me op de tribune aan de overkant rot te ergeren. Zoiets doe je toch niet, dat is respectloos.  ADO kwam in die wedstrijd met 2-1 achter en ik zei tegen mijn buurman dat we nooit zouden winnen zolang die vlag daar hing. Gelukkig was een andere supporter zo bijdehand dat ding in de tweede helft weg te halen. En toen werd het dus ook 2-2 én 3-2. Het klinkt misschien gek, maar ik denk dat dat geen toeval was.''


Van mij mogen ze het hele stadion naar Aad vernoemen'''', zegt trainer Lex Schoenmaker, een van de andere Haagse voetbalhelden en jarenlang ploeggenoot én vriend van Mansveld. ,,Helaas krijg je de echte waardering pas als je onder de groene zoden ligt.'' Aad Mansveld had een prachtige traptechniek, kon goed koppen en was gezegend met een enorm spelinzicht. Die eigenschappen paarde hij aan een gouden mentaliteit. ,,Hij was het symbool van Haagse bluf'''', zegt oud-bestuurslid Gerard Slager. ,,Hij trok zich niets aan van tegenstanders van naam. Vroeg in het veld aan de vedette van PSV, Willy van der Kuylen, of ze misschien veel blessures hadden. Hoezo, was dan de reactie van Van der Kuylen. Nou, dat jij mag meedoen.''

Aad en Lex Schoenmaker.

Het huidige ADO, maar ook de andere ploegen schreeuwen om persoonlijkheden als Mansveld. Ze blijken nauwelijks meer te vinden. ,,De spelers van nu zijn net apen'', vindt Theo van der Burch, voormalig rechtsback van ADO. ,,Ze sjorren en trekken de hele wedstrijd aan elkaar. Aad deed dat niet, dat softe gehang aan shirtjes was er bij hem niet bij. Hij gaf liever een rot schop, dan wist je waar je aan toe was. Als hij de bal niet kon krijgen, dan maar een been. De tegenstander mocht er koste wat kost niet langs.''

Mansveld was zijn tijd ver vooruit. Hij speelde als laatste man vaak vóór zijn verdediging. ,,Joop Korevaar en ik gaven Aad bij wijze van grap wel eens een hand en zeiden dan dat we hem in de rust wel weer zouden zien'''', vertelde Simon van Vliet, jaren Mansvelds partner in het centrum van de defensie, ooit.  De aanvoerder was niet makkelijk voor zijn jonge ploeggenoten. Hij eiste veel van ze, waakte er voor dat ze niet naast hun schoenen gingen lopen - een harde leerschool, waarvoor vele spelers hem later dankbaar waren. Mansveld kon ook niet tegen zijn verlies. ,,Denk er om dat meneer dan te keer kon gaan'''', zegt Didi Vathauer, elftalleider van ADO en beste vriend van Mansveld. ,,Zelfs als ik een fout maakte bij het klaverjassen schold hij me stijf.''

Volgens Slager sleepte Mansveld met zijn winnaarmentaliteit zijn ploeg vaak in zijn eentje door moeilijke fasen heen. ,,Hij hield dan achterin alles tegen en schoot aan de andere kant de winnende treffer in het doel. Voor een verdediger scoorde Mansveld veel - 104 keer in 594 officiële wedstrijden voor ADO en FC Den Haag.  ADO profiteerde optimaal van Mansvelds grote liefde voor de club, waar hij als kind met voetballen was begonnen. Hij kreeg door de jaren heen prachtige aanbiedingen van topclubs, maar steeds kwam er een kink in de kabel. PSV wilde veel geld voor Mansveld neertellen en er ook nog een speler, Guus Hiddink, bij doen. Ajax zag in hem dé opvolger voor Velibor Vasovic. Er werd een mondelinge overeenkomst bereikt, maar toen Vasovic pas een jaar later dan gepland vertrok, koos Ajax voor de Duitser Blankenburg en niet voor Mansveld. Jaap van Praag heeft mijn vader destijds flink in de maling genomen, herinnert Ruud Mansveld zich. ,,Toen mijn vader later tegen Ajax zijn 250ste wedstrijd voor ADO speelde, stond Van Praag met een pentekening klaar op de middenstip. Maar mijn vader vertikte het om het cadeau te komen ophalen. Moesten ze mijn moeder van de tribune roepen. Dat Aad al die jaren niet naar een andere club is gegaan, ligt toch vooral aan hemzelf. Hij had het in Den Haag zo verschrikkelijk naar zijn zin, hier was hij thuis, zegt Theo van der Burch. Vathauer: ,,Aad was ook gauw te paaien. Als ADO een beetje van dit en een beetje van dat deed, was hij weer tevreden.
 
Zoon Ruud: ,,Hij was te veel supporter.'' Mansveld ging door het vuur voor zijn club. Vathauer: ,,Hij moest een keer wegens voorhoofdsholteontsteking afzeggen voor de halve finale van de beker tegen Wageningen. Hij barstte van de koppijn. Maar toen de trainer, Boskov, hem thuis kwam ophalen, ging hij toch mee en maakte later het winnende doelpunt. Ruud: ,,Hij kon op het laatst van zijn carrière bijna niet meer lopen. Zijn enkel was helemaal kapot. Hij nam regelmatig een pijnstillende injectie. Lees de verslagen er maar op na. Hoe vaak staat er niet: Mansveld speelde met een injectie. Soms vraag ik me wel eens af of hij niet te veel van die rotzooi in zijn lichaam heeft gekregen.

Zelfs toen Mansveld in de nadagen van zijn loopbaan alsnog naar Feyenoord ging, bleef hij in het Zuiderpark komen. Hij stond langs de kant bij de trainingen en kaartte met zijn oud-ploeggenoten. Het liefst was Mansveld ook gewoon in Den Haag blijven voetballen, maar het bestuur zwaaide zijn voorstel om een tienjarig contract te tekenen - zodat hij na zijn actieve loopbaan in de technische staf kon worden opgenomen - laconiek weg.  Dus koos Mansveld op z''n 32ste voor Feyenoord, dat hem het dubbele bood van wat hij in Den Haag verdiende. Het werd geen doorslaand succes in Rotterdam-Zuid. Feyenoord zat net in een moeilijke periode en Mansveld voelde zich er niet echt op zijn gemak. Zijn eerste wedstrijd voor zijn nieuwe club was uitgerekend in het Zuiderpark tegen Den Haag. Mansveld was eigenlijk te geblesseerd, maar wilde niet indruk wekken dat hij bang was om te spelen. Hij deed de warming-up in een FC Den Haag-shirt - om aan te geven dat hij de club nog steeds een warm hart toedroeg. De Haagse supporters zagen het echter als een vorm van provocatie en er ontstond een verhitte sfeer in het stadion. Den Haag versloeg Feyenoord die dag met 2-1.
 
Toen we na die wedstrijd thuiskwamen, waren de ramen van de buren ingegooid, vertelt Ruud Mansveld.  Dat hadden supporters gedaan. Die slimmeriken hadden het natuurlijk op ons huis gemunt, maar hadden zich in het nummer vergist. Het was geen leuke tijd. De supporters waren woedend dat mijn vader naar Feyenoord ging. Mansveld overloper en Mansveld dood stond er op muren geklad. Ik had er ook last van. Kinderen op school vroegen of ik ook niet naar Feyenoord kon oprotten.

Selectie FC Utrecht 1980, middelste rij Mansveld naast Jan wouters.
 
Die nare ervaring bleek voor Aad Mansveld toch geen reden om definitief met de club te breken. Hij keerde na anderhalf jaar bij Feyenoord weer terug in het Zuiderpark. Hetzelfde gebeurde toen hij in 1981 ook nog even bij FC Utrecht neerstreek.  Hij kon de dominantie niet met anderen delen, gewoon één van de 11 zijn, zegt Gerard Slager over de niet erg succesvolle uitstapjes van Mansveld. Ook in het Nederlands elftal kon Mansveld zijn draai niet echt vinden. Hij had altijd Feyenoorder Rinus Israel voor zich, maar toen deze geblesseerd raakte, werd Mansveld op 28-jarige leeftijd voor het eerst opgesteld in Oranje. Hij speelde in totaal slechts zes interlands. Mansveld zou meegaan naar het legendarische WK van ''74, maar scheurde op de training zijn enkelbanden en belandde in het ziekenhuis. Het betekende een triest einde van zijn internationale loopbaan. ,,Als hij bij Ajax of Feyenoord had gezeten, zou hij jaren in Oranje hebben gespeeld. Dan had hij probleemloos 50, 60 interlands gehaald'', zegt Theo van der Burch.

Mansveld heeft zo zijn tol moeten betalen voor zijn trouw aan ADO. Daarom was het triest dat hij een zeer oneervol afscheid in het Zuiderpark kreeg. Mansveld en Lex Schoenmaker werden in 1982 tien competitiewedstrijden voor einde van de competitie bedankt voor hun diensten. Omdat de degradatie onafwendbaar leek, wilde trainer Cor van der Hart al vast aan een nieuwe ploeg gaan bouwen. Mansveld en Schoenmaker kregen bij hun afscheid drie pennen aangeboden en dat was het.  Mansveld voelde zich zwaar beledigd. Zijn vrienden kunnen er 20 jaar later nóg kwaad om worden. ,,Het waren ambtenaren die hier toen de dienst uitmaakten'''', weet Didi Vathauer. ,,Niet te geloven, hè?'', reageert zoon Ruud. ,,Hij had 18 seizoenen voor Den Haag gespeeld. Waar maak je dat mee? Hij ging zo lang door dat ze hem eerst oom Aad noemden en daarna opa Aad.

Mansveld ruim 18 jaar in het eerste van ADO en FC Den Haag.

Echt helemaal goed is het nooit meer gekomen, maar Aad Mansveld keerde toch nog voor de derde keer terug in het Zuiderpark. Samen met Lex Schoenmaker was hij in het seizoen 1984-''85 assistent-trainer en zette een jeugdplan op.  Zo hoog als ADO Den Haag in de tijd van Mansveld stond, zal het waarschijnlijk nooit meer reiken. De club eindigde in de jaren 60 en 70 drie keer als derde in de eredivisie. Door een doelpunt van ''Mooie Henkie'' van Leeuwen won het in 1975 in de finale tegen FC Twente, de KNVB-beker. In het seizoen 1970-''71 dacht men in de Residentie zelfs serieus aan het landskampioenschap. Aan de hand van aanvoerder Mansveld stond ADO - met verder spelers als Thie, Advocaat, De Zoete, Schoenmaker en de Noren Berg en Hestad - liefst 17 weken bovenaan. In het Zuiderpark werd het hele seizoen geen nederlaag geleden en kreeg de ploeg slechts vijf doelpunten tegen.

Na de winterstop braken de te krappe selectie en de toenemende druk ADO echter op en eindigden de Hagenaars derde achter wereldkampioen Feyenoord en Europa Cup-winnaar Ajax. ,,Als we ooit een kans op de titel hadden gehad, dan was het nu geweest'', oordeelde de teleurgestelde Mansveld destijds.  In de seizoenen daarna zakte ADO geleidelijk steeds verder weg op de ranglijst. Met behulp van de Haagse bluf bleef de ploeg vaak wel voor verrassingen zorgen in bekertoernooien.
 
Legendarisch is de kwartfinale van het Europa Cup 2-toernooi tegen het Engelse West Ham United in 1976. Mansveld scoorde in de thuiswedstrijd, die rechtstreeks op televisie werd uitgezonden, een onvervalste hattrick. Na zijn derde treffer liep hij naar zijn spits toe en zei lachend: ''Waar ben je nou, Van Leeuwen? Ik heb er al drie in liggen.'' Den Haag stond met de rust met 4-0 voor en waande zich al in de halve finale. In de tweede helft kwamen de Engelsen nog terug tot 4-2 en dat brak de Haagse ploeg 14 dagen later op bij de return. West Ham had in Londen genoeg aan een 3-1 zege en zag Mansveld zijn droom om in zijn carrière een Europese finale te spelen, vervagen.

Mansveld in actie bij Superstars tv programma jaren 70.
 
Aad Mansveld was niet alleen een gangmaker binnen het veld. Hij had de lachers op zijn hand, zijn humor was fameus én keihard. Tegenstanders en af en toe ook medespelers moesten het vaak ontgelden. Zo kreeg zoon Ruud als peuter altijd van zijn vader de opdracht Den Haag-spits Ronnie Goodlass keurig een handje te geven. Wat was het geval: Goodlass miste een hand.  Soms stond Mansveld ook onbedoeld in het middelpunt van de belangstelling. Hij en zijn ploeggenoten slopen in 1968 op de avond voor een Europa Cup-wedstrijd in Oostenrijk weg uit het hotel. Ze belandden in een nachtclub, waar een grote show aan de gang was. Mansveld werd uit het publiek geplukt om een goochelaar bij zijn act te assisteren. Wat hij niet wist, was dat de hele show rechtstreeks op televisie werd uitgezonden en trainer Ernst Happel in het hotel alles had kunnen gezien. Dus betekende dat de volgende morgen in alle vroegte een straftraining.

Ruud Mansveld denkt nog dagelijks aan zijn vader, met wie hij een hechte band had. In het jaar voor diens dood trok hij bij Aad in en stopte met werken om hem te kunnen verzorgen. Aad Mansveld leverde een lang gevecht tegen longkanker, maar moest uiteindelijk in december 1991, op 47-jarige leeftijd, capituleren. ,,Als hij nog had geleefd, had hij nu ook bij ADO gezeten'', vermoedt Ruud, die een boek over het leven van zijn vader schreef.
 
,,Hij had weliswaar geen trainersdiploma's, die wilde hij niet halen, maar daar hadden ze wel een oplossing voor gevonden. Bij de club zitten nu mensen, zoals Rob Jansen, die mijn vader niet hadden laten vallen. Ik denk dat hij een goede trainer was, hij had zó veel verstand van voetbal. Bij Laakkwartier (Haagse amateurclub, waar Mansveld met veel succes werkte, red.) praten ze nog over hem.''

Ruud Mansveld als perschef van ADO Den Haag bij Feyenoord - ADO Den Haag 28-11-2010. Foto Bert Tielemans.

In navolging van zijn vader werkt Ruud Mansveld (35) nu ook bij ADO. Niet als voetballer, zoals Aad graag had gezien, maar als commerciële manager. De zoon had, zo beweren de deskundigen, wel degelijk voetbaltalent. Hij doorliep, uiteraard als laatste man, de hoogste jeugdteams bij ADO, maar een probleem met zijn knie doorkruiste de grote plannen. ,,Wat ik van mensen hoor, leek ik als voetballer wel op mijn vader. Maar dan zeker niet qua karakter. Hij had een enorm doorzettingsvermogen. En ik belde nog wel eens af als het regende.''

Hij had als talent best last van de naam Mansveld. ,,Je kan 19 keer goed spelen, maar als het in de 20ste wedstrijd wat minder gaat, dan roepen de mensen toch dat je niet aan je vader kan tippen en dat je alleen maar staat opgesteld omdat je de zoon van Aad Mansveld bent.''Daarom gaf hij zijn eigen zoon van 2,5 jaar heel bewust niet de roepnaam van zijn opa. De kleine heet Jim Martin Aad.

Vlnr: Ruud Mansveld, Martin van Vianen, Lex Schoenmaker, Henk van Leeuwen, Theo vd Burch, Harry Heijnen, kunstschilder Erik Dordrechter, Peter Hofstede, Mario van der Ende en Tjeu La ling. Foto Evert Jan Daniels.

Ruud Mansveld kijkt niet bepaald uit naar een nieuw stadion dat ADO even buiten de stad wil laten bouwen. ,,Ik begrijp wel de noodzaak ervan'', zegt hij met zachte stem. ,,Maar voor mij betekent het dat er weer wat gevoel verdwijnt. Aad Mansveld heeft niets met het Forepark, Aad Mansveld hoort in het Zuiderpark. Als ik op weg ben naar het stadion, dan voelt dat of ik ook een beetje naar mijn vader ga. Ik kan hem daar bij wijze van spreken ruiken.''

Algemeen Dagblad 2004, Tekst Hans Klippus.